Viski aperitif mi dijestif mi, yemekten önce mi içelim sonra mı, önce içiyorsak ne seçelim, sonrasında hangisini?

Tüm bu sorular viskisini doğru anda ve maksimum zevk alarak içmek isteyen pek çok viskiseverin aklına takılan sorular. Bu nedenle aperitif ve dijestifleri tanımak “doğru viskiyi nasıl seçelim” sorusundan önce “doğru içkiyi nasıl seçelim” sorusuna yanıt bulmak açısından önemli. Alışkanlıklar ve geleneklerle ilerleyen ve bilimsel bir karşılığı tam olarak olmayan bir konu olsa da yanıtlamakta fayda görüyorum.

Aperitif İçkiler

Latince aperire (açmak) fiilinden türeyen aperitif içkiler yemekten önce alınan ve iştah açan içkilerdir. Aperitif içkiler %20-25 alkol düzeyini geçmeyen, bazen farklı meyve, ot ve kök gibi lezzet vericilerle aromalandırılmış içkilerdir. Biraz tatlı oldukları için yemekten önce insülün salınımını da artırarak iştah artırıcı özellikleri olduğu düşünülür. Yüksek alkollü içkiler dilde bir uyuşma yaratacağı ve ardından gelen yemeğin tadını maskeleyebileceği için çok uygun aperitifler değildir.

Klasik aperitifler arasında fortifiye (alkol düzeyi güçlendirilmiş) şaraplar olan şeri, Porto, Marsala sayılabilir. Bunların yanısıra modern aperitifler olarak bilinen vermutlar (yine şaraptan yapılan), şampanya, su katılarak alkolü düşürülen anasonlu içkiler (pastis ve rakı gibi) sayılabilir. Bu içkilerin baz olarak kullanıldığı Martini, Negroni gibi kokteyller uzun yıllardır aperitif olarak tüketilen, hazırlaması da oldukça kolay kokteyllerdir. İtalya’ya gidenleriniz Aperol geleneğini fark etmiş ve deneyimlemiştir. İtalyanlar iş çıkışı, yemekten önce mutlaka bir bara cafeye otururlar ve Aperol veya Aperol Spritz gibi hafif bir içkiyle ve yanında ikram edilen atıştırmalıklarla midelerini (ve elbette beyinlerini) akşam yemeğine hazırlarlar.

Dijestif İçkiler

Alkolün midede pepsin salınımını artırdığı ve mide hareketliliğini (gastrik motilite) güçlendirdiği için sindirimi kolaylaştırdığı düşünülür. Bunun tam tersini söyleyen ve aslında hazma yardımcı olmadığı gibi zorlaştırdığını da gösteren pek çok klinik araştırma bulunmaktadır.

Dijestifler yemekten sonra içilen, mideyi rahatlatan ve damağı temizleyerek bir anlamda “format atan” içkilerdir. Aperitiflerden farklı olarak daha yüksek alkol düzeyindedirler ve daha dolgun gövdeli içkiler olmaları beklenir. Genellikle sek olarak tüketilirler.

Klasik dijestifler arasında Armanyak ve Konyak gibi brendiler, rom, meyve/ot/baharatlar/krema gibi tatlandırıcılarla tat verilmiş / damıtılmış likörler (Grappa, Chartreuse, Jagermeister, Absinth, vs) sayılabilir. Atholl Brose ve Drambuie gibi viski bazlı likörler de özellikle İngiltere’de dijestif olarak tercih edilmektedir.

Farkettiyseniz ne aperitif ne de dijestif içkiler arasında viskinin adı geçmedi…

O zaman viskiyi ne zaman içelim

Viski nasıl içilir yazımda da belirttiğim gibi viski siz nasıl ve ne zaman isterseniz öyle içilir. Bu viski aperitiftir, bu viski dijestiftir şeklinde bir ayırım modern viski literatüründe bulunmamaktadır. O anın, mevsimin, sohbetin karakterine uygun bir viskiyi seçmek günün hangi saatinde hangisi içilecek diye düşünmekten daha doğrudur. Tüm viskiler %40 ve üzerinde alkol oranına sahiptir. Yüksek alkollü bir içki olduğu ve yine yasa gereği herhangi başka bir otla, kökle vs aromalandırılmadığı için aslında viskiyi aperitif içkiler arasında saymak çok doğru değildir. Ancak yemekten önce içmek isterseniz hafif gövdeli, daha tatlı bir buruna sahip, genç ve uçucu karakterde viskileri seçmek daha doğru olabilir. İskoç ve İrlanda giriş düzeyi harmanları, buz eklendiğinde bambaşka aromalar kazanan Amerikan viskileri, uçucu karakterde aromatik Speyside tek maltları yemekten önce uygun olabilir.

Aynı mantıkla, zengin bir yemeğin sonrasında daha dolgun ve kavrayıcı gövdeli, yaş almış, şeri bitişli, “içilmeyen adeta çiğnenen” viskiler seçmek uygun olabilir. %40 ın da üstünde alkol düzeyine sahip, ve hatta bazen cask strength (fıçı alkol gücünde) şişelenen viskileri de yemekten önce değil sonra içmek daha doğru olacaktır.

Viski sadece yemekten önce ve sonra değil yemeklerle birlikte tüketildiğinde de çok zevk veren bir içecektir. Ünlü şeflerimizin Johnnie Walker Black Label ile hazırladıkları yemeklerin tadını Johnnie Walker Black Label 12 yudumlayarak çıkardığımız #WalktoBlack yemek projeme ve sitemin Viski Mutfağı bölümüne göz atabilirsiniz. drinkNbite projemizde de fotoğrafını gördüğünüz müthiş karidesleri Talisker 10 ile hazırlamıştık.

Tadım yapmıyorsanız, viskiyi sadece keyif için içiyorsanız viski – puro ikilisi de çok iyi bir dijestif olabilir. Sitemin yeni bölümü olan Puro ya da göz atın.

Viskinin çok keyif verici bir içki olduğunu ancak yüksek alkollü olduğu için sorumlulukla tüketilmesi gerektiğini hatırlatalım. Viskinin Vücuda Etkileri makalemi de mutlaka okumanızı öneririm.